Met hartstocht en verstand

Ieder die hartstochtelijk de toetsen van het pianoklavier indrukt verwacht de bijbehorende klanken te horen.
De bespeler hoeft er niet over na te denken wat er binnen in het instrument nodig is om die toon tevoorschijn te halen.
Dat is de zorg van de pianotechnicus die met verstand van zaken het kwetsbare mechaniek draaiend houdt.

Waar draait het om?

Op deze afbeelding ziet u het mechaniek en de scharnierpunten

Het mechaniek van een piano of vleugel heeft een groot aantal bewegende delen.
Als wij een toets indrukken zet die een onderhamer, een bovenhamer én een demper in beweging.
Al deze bewegende delen hebben een eigen scharnierpunt.

Een deel van het scharnier, het zogenoemde kapsel, zit vast.
Het andere deel moet kunnen draaien.
De scharnierstift, het kerntje, zit vastgeklemd in het hout van het ene onderdeel en draait in het andere.
Het kerntje in het draaiende deel zit daarin niet vast, maar kan draaien in een laken invoering.

Een vergroting van een deel van het kapsel.
De invoering van rood laken en het kerntje is goed te zien. Het gat in het hout van het kapsel is slechts 2.5 mm Ø, het kerntje 1.3 mm Ø

Deze techniek heeft als voordeel dat het scharnier minuscule afmetingen heeft en over het algemeen zeer duurzaam is.
Nadelen zijn er ook: slijtage veroorzaakt ongewenste speling van de onderdelen. De invoering is dan te ruim geworden en het mechaniekonderdeel tikt. Hoge luchtvochtigheid is een grotere boosdoener:

Vocht, maar ook het gebruik van smeermiddelen maken dat de asjes op den duur vast kunnen gaan lopen, met als gevolg dat het mechaniek steeds trager reageert en de piano daardoor zwaarder of helemaal niet meer te bespelen is.
Een piano moet zich steeds in het juiste klimaat bevinden en de scharnierpunten mogen beslist niet gesmeerd worden. De zogenoemde verkerning loopt dan vast.
Als de verkerning tikt of vastloopt moet er verkernd worden.
Het mechaniek wordt gedemonteerd en de oude kerntjes worden stuk voor stuk uit het hout gedrukt.
De laken invoering wordt met een speciaal vijltje ruimer gemaakt.
Daarna wordt er een nieuw, iets dikker, kerntje in het kapsel gedrukt.
Verkernen is een precies werkje want de nieuwe kern is slechts 0,025 mm dikker dan de oude.
Als de invoering door het gebruik van smeermiddelen erg vet is geworden moet ook het laken vervangen worden; een zeer tijdrovende en dus kostbare zaak.

Om een idee te krijgen van de afmetingen van het scharnierpunt is er een luciferhoutje naast gelegd

Het komt er op aan om met het vijltje precies de juiste hoeveelheid van de invoering weg te nemen.
Het is ook een tijdrovende klus omdat in een moderne piano ruim 330 kerntjes zitten, en in een vleugel zelfs bijna 500.

kernstift

Goed pianospelen is een kwestie van hartstocht.
Goed met een piano omgaan kan alleen met verstand.
We denken dan aan iedereen die daar mee bezig is:
Mensen die piano's bouwen, restaureren, behouden en innoveren.

naar boven